तरंग

  स रकारी आणि अनुदानप्राप्त शाळांमध्ये एकच गणवेश असेल असे धोरण शालेय शिक्षणमंत्री दीपक केसरकर यानी जाहीर केले आहे. विदर्भ वगळता राज्यातील अन्य सर्व ठिकाणच्या शाळा १५ जूनपासून सुरू होत आहेत. म्हणजे जेमतेम तीन आठवड्यांनी. अशा वेळेस सरकारला जाग आली आहे. बऱ्याच शाळांनी गणवेशाची आधीच ऑर्डर दिली असल्याने त्यांची पंचाईत होऊ नये म्हणून सोमवार, मंगळवार, बुधवार शाळेने निश्चित केलेला गणवेश आणि गुरुवार, शुक्रवार, शनिवार सरकारने ठरवलेला गणवेश असा विचित्र प्रकार राहणार आहे. गणवेश हे प्रत्येक शाळेचे वैशिष्ट्य असते आणि शैक्षणिक गुणवत्तेप्रमाणेच त्या गणवेशानुसारही ती शाळा ओळखली जाते. गणवेशाचा नवा निर्णय खासगी शाळांना लागू नाही. या अर्थाने मुलांचे गणवेश वेगवेगळे असणारच आहेत. सरकारी / अनुदानप्राप्त शाळांचे विद्यार्थी आन खासगी शाळांमधील विद्यार्थी यांच्यातला ‘भेद’ आणखी वाढत जाणार आहे. दोन दशकांपूर्वीपर्यंत सरकारी शाळांमधील विद्यार्थ्यांचा गणवेश एकच होता. नंतरच्या काळात शाळांना सरकारने पैसे दिले आणि गणवेश निवडायची मुभा दिली. मग हे गणवेश वेगवेगळे झाले. अजूनही ग्रामीण भागात एकच संस्थेच्या वेगवेगळ्या शाळा...

  का तळशिल्प हा प्रकार बघायला जेवढा ‘सोपा’ वाटतो, तेव्हढाच तो शोधायला आणि त्याचे जतन करायला कठीण आहे. हा विषय फक्त पुरातत्वशास्त्राशी संबंधित आहे, आपला काही संबंध नाही, अशी सामान्य माणसाची समजूत. आपण इतिहासाकडे बघतो ते फक्त त्यातले  राजकारण, वेगवेगळे राजे-राण्या आणि त्यांची कारकीर्द एवढ्यापुरते. शालेय अभ्यासात आपल्याभोवती तीच चौकट घालून दिलेली असते. सनावळी लक्षात ठेवल्या की झाले काम, असाही हा ‘अभ्यास’ असतो. परंतु या इतिहासाच्या पोटात फक्त एवढेच दडलेले नाही. पृथ्वी कधी निर्माण झाली इथपासून ते आजच्या बदललेल्या जगापर्यंत येताना बऱ्याच गोष्टी घडून गेल्या. त्यातल्या फार थोड्या आपल्याला कळल्या, अभ्यासता आल्या, ते ज्ञान वाटता आले, अधिक लोकांना त्याची जाणीव झाली आणि पर्यायाने जागृती झाली. अलीकडे कोकणातल्या बारसू प्रकल्पाच्या निमित्ताने ‘महाराष्ट्र नवनिर्माण सेने’चे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी कोकणातील कातळशिल्पांचा विषय जाहीर सभेतून मांडला आणि सामान्य लोकांच्या काहीशा विस्मरणात गेलेल्या विषयाला पुन्हा वाचा फुटली. ही कातळशिल्पे म्हणजे नेमकी काय, कुठे आणि कशा अवस्थेत आहेत हे जाणून घ्यावेसे ...