तरंग

चं द्रयान -३ चंद्रावर उतरल्यावर आपण काही दिवसांतच सूर्याचा आभास करण्यासाठी आदित्य एल वन या नावाने मोहीम हाती घेतली. या दोन्ही घटनांबद्दल भारतात प्रचंड प्रमाणात जल्लोष झाला, आनंद व्यक्त झाला. इस्रोच्या कामगिरीबद्दल कमालीचा अभिमान प्रत्येक भारतीयाला वाटला. जगभरात इस्रोचे कौतुक झाले, ही जगाची मोहर तेवढीच महत्वाची होती. केवळ या विषयापुरते नव्हे तर एकूणच विश्व कसे आहे, परग्रह कसे आहेत, आकाशगंगा म्हणजे काय, हे विश्व कसे निर्माण झाले, त्यात कसकसे बदल झाले, अजूनही आपल्याला हे विश्व नीटसे कळले नाही – ते कधी कळणार, या साऱ्या पसाऱ्यात पृथ्वी एका सूक्ष्म कणाएवढी आहे, मग या पृथ्वीचे पुढे काय होणार, म्हणजेच पर्यायाने मानवजातीचे (आणि अन्य ग्रहांवर जीव असलेच तर त्यांचे काय होईल) यांसारखे असंख्य प्रश्न आपल्याला पडलेले असतात. त्याची संपूर्ण उत्तरे अजून कोणालाही मिळालेली नाहीत. त्यामुळे आपली उत्सुकता अधिक वाढायला मदत झाली आहे. मानव विज्ञानात प्रगती करत आहे, आता सारे कळेल असे वाटत असतानाच नवे विश्व समोर येते आणि मग हा सारा पसारा आहे तरी किती असे विचार पुन्हा आपल्या मनात येतात. …. विश्वाच्या निर्मितीवर, त्...

  प्र दूषणाने आरोग्यावर परिणाम होतो हे आपल्याला माहीत आहे, पण तो नेमका किती होतो याबाबतची मते प्रत्येकाची वेगवेगळी असतील. शिकागो विद्यापीठाने केलेल्या Energy Policy Institute (EPIC) ताज्या पाहणीत या प्रदूषणाची तीव्रता पुन्हा एकदा लोकांसमोर आली आहे. बांगलादेश, भारत, पाकिस्तान, चीन, इंडोनेशिया आणि नायजेरिया या देशांमधील लोकांचे आयुष्य प्रदूषणामुळे किमान आठ वर्षांनी कमी होत आहे, असा हा अहवाल सांगतो. हे प्रदूषण प्रामुख्याने कशामुळे होते? वाहनांमधून निघणारा धूर आणि इंधनाचे ज्वलन यांमधून ते सर्वाधिक होते. वर उल्लेख केलेल्या देशांमध्येच नव्हे तर जगभरात प्रत्येकाचे आयुष्य साधारणपणे सव्वादोन वर्षांनी कमी होते आहे. म्हणजेच एरवी ते जितके जगू शकले असते त्यापेक्षा सव्वादोन वर्षे आधी ते मृत्युमुखी पडत आहेत. इंग्रजीत ज्याला particulate matter म्हणतात (म्हणजेच PM2.5) त्या घटकांमुळे हे प्रदूषण होते. त्याची व्याख्या पुढीलप्रमाणे होते. – PM2.5 pollution is caused by any liquid or solid particle floating in the air that is 2.5 microns or smaller in diameter, allowing it to bypass the body’s natural de...